ژنوم و ژنومیک

ژنومژنوم اصطلاحی است كه از چند سال پيش خيلي متداول شده است. اين در حالي است كه پاسخ اين پرسش كه «ژنوم چيست؟» براي بسياري مبهم است. اين كه ارتباط ژنوم با DNA، كروموزوم ها،‌ ژن ها، پروتئين ها و آمينو اسيدها چگونه است هنوز براي بسياري واضح نيست.

ژنوم انساني همه ماده ژنتيكي يك فرد است. ژنوم دستورالعمل هاي ارثي براي ساخت، پيشبرد و نگهداري يك موجود زنده است. ژن ها از والدين به ارث برده مي شوند (ژنوتيپ) و صفات آنها را تعيين مي كنند (فنوتيپ).

ژنوم انساني حاوي بيش از سه ميليارد ذره رمزي DNA است. DNA از چهار بلوك شيميايي به نام نوكلئوتيدها تشكيل شده که شامل آدنين  adenine) A)، گوانين guanine) G)، كيتوسين cytosine) C) و تيمين thymine) T) هستند. اين كد چهار حرفي ميليون ها و حتی ميلياردها بار در سراسر ژنوم تكرار شده.

كلمه ژنوم از تركيب دو كلمه به وجود آمده است. يكي ژن « gen» كه از كلمه آلماني genom به معني ژن گرفته شده و ديگري «ome» كه از كلمه كروموزوم به دست آمده.

بدن انسان از حدود 50 ميليون تا صد ميليون سلول تشكيل شده. هر سلول در هسته اش همه دستورالعمل هاي رمزي (كدگذاري شده) لازم براي هدايت فعاليت هاي سلول و ساخت پروتئين هاي لازم را دارد. به يك گروه كامل از اين دستورالعمل هاي خام ژنوم اطلاق مي شود. در انسان ها، ژنوم از 24 مولكول دي ان اي متمايز از هم به نام كروموزوم تشكيل شده. در باكتري و ديگر اشكال ساده تر زندگي،‌ ژنوم تنها حاوي يك كروموزوم است.

كروموزوم هاي انسان از نظر اندازه و اين كه حاوي چه مقدار اطلاعات ژنتيكي هستند خيلي گسترده اند. كروموزوم هاي انساني بيشترين ژن ها يعني 2968 ژن دارند. كروموزوم Y انسان كمترين ژن ها يعني 231 ژن را دارد. ژن ها بخش هاي اطلاعاتي مجزايي در طول مولكول DNA هستند.

يك قياس خوب از كروموزوم ها دانشنامه عظيمي با كتاب هاي زياد است كه با استفاده از 26 حرف الفباي انگليسي نوشته شده است. كتاب هاي كه براي يك نفر انگليسي دان قابل فهم هستند ژن ها هستند. كتاب هاي ديگر چيزي جز حروف شكسته و نامفهوم نيستند. اين كتاب ها شبيه به بخش هاي بين ژن ها هستند. در حال حاضر دانشمندان الفباي DNA را مي دانند، اما کلمات داخل زبان رمزي دی ان ای را نمي دانند. درحال حاضر تنها خدا، يعني طراح آن، مي داند كه اين كلمات چه معني اي مي دهند.

دي ان اي سرنام براي اسيد دي اكسيريبونوكلئيك deoxyribonucleic است. از نظر هندسي دي ان اي، يك مولكول مارپيچ دوتايي است. به قولي پلكان مارپيچي خيل بلندي با يك جفت نوكلئوتيد اسيد آمينه به عنوان حروف رمزي در هر پله است.

چنان که گفته شد اين نوكلئوتيدها حاوي تنها چهار بلوك ساختماني شيميايي هستند. اين نوكلئوتيدها در سراسر مارپیچ دوگانه به صورت جفت هستند. منتها اين پيوستگي اين جفت ها تنها شامل پيوستگي a با T و G با C است.

ژنوم انساني شامل حدود 3,000,000,000 جفت نوكلئوتيد و يك باكتريي حاوي حدود 600000 جفت نوكلئوتيد است. اگرچه ما معني كلمات، جملات و غيره را نمي دانيم ولي هر سلول مي داند كه چگونه رمز را بخواند و تنها بخشي را هم بخواند كه مربوط به نوع و وظيفه اش است. اين فرايند خواندن انتخابي انواع مختلف و زيادي از سلول ها مثل سلول هاي پوست، ماهيچه، عصب و استخوان را مي آفريند. يعني سلول هاي فراوان جنين كه از طريق رشد و تقسيم يك سلول به وجود مي آيد. اين يك سلول همان تخمک بارور شده است.

تبلیغات در صفربیست

طرح بشارت

از من بپرس

چرا جغدها بدشگون خوانده می شوند؟

جغد در بسیاری از فرهنگ ها جنبه منفی دارد...

چیستان

من سه تا زندگی دارم. به قدری لطیفم که می توانم پوست را آرامش دهم. به قدری سبکم که آسمان را نوازش می کنم. به قدری سختم که سنگ ها را می شکافم.

پاسخ

قصه مصور

آزمایش عکس العمل

باکاس بیمار

برترین نقاشی های جهان (برای مشاهده تصویر بزرگ تر روی تصویر بالا کلیک کنید)

این صفحه را در گوگل محبوب کنید