اعصاب مغزی

 دکتر مونا زارع

از ديدگاه آناتومي دستگاه عصبي به دو بخش تقسيم مي شود. مركزي و محيطي. دستگاه عصبی مركزي شامل مغز و نخاع است و دستگاه عصبی محيطي شامل هر آن چه از اين دو بخش خارج مي شود است. دستگاه عصبي محيطي شامل 31 جفت عصب نخاعي است كه از نخاع خارج مي شوند و 12 جفت عصب مغزي كه از مغز خارج مي شوند.

اعصاب محيطي به دو قسمت تقسيم مي شوند:

1-سيستم عصبي خودكار يا اتونوم: شامل الياف (رشته هاي) عصبي سمپاتيك و پاراسمپاتيك است. به عنوان مثال ضربان قلب عملي است كه تحت كنترل ما نيست و غيرارادي است. اين عمل به وسیله  اعصاب سمپاتيك شديدتر و توسط اعصاب پاراسمپاتيك كندتر مي شود.

2-سيستم عصبي غيرخودكار و ارادي

اعصاب مغزی

آشنايي با اعصاب مغزي

همان طور كه گفته شد دستگاه عصبي محيطي شامل 31 جفت عصب نخاعي است كه از نخاع خارج مي شوند و 12 جفت عصب مغزي كه از مغز خارج مي شوند. اكنون به بررسي 12 جفت عصب مغزي مي پردازيم:

اعصاب مغزي به ترتيب عبارتند از:

1-عصب مغزي اول يا عصب بويايي (يا عصب الفكتوري olfactory)

عملكرد: حس بويايي

2-عصب مغزي دوم يا عصب بينايي (يا عصب اپتيك)

عملكرد: حس بينايي

3-عصب مغزي سوم يا عصب محركه چشم (يا عصب اوكولوموتور)

عملكرد: انقباض مردمك چشم، باز كردن چشم و بيشتر حركات خارج چشمي

4-عصب مغزي چهارم يا عصب قرقره اي (يا عصب تروكلئار)

عملكرد: چرخش رو به پايين و داخل چشم

5-عصب مغزي پنجم يا عصب سه قلو (يا عصب تري ژمينال)

عملكرد آن هم حسي و هم حركتي است.

عملكرد حركتي: بستن فك و حركات جانبي فك

عملكرد حسي آن شامل حس صورت است.

اين عصب بزرگ ترين و ضخيم ترين عصب از اعصاب مغز است و چون داراي سه شاخه مهم به نام چشمي، فكي فوقاني و فكي تحتاني است، به نام سه شاخه يا سه قلو ناميده مي شود.

6-عصب مغزي ششم يا ابدوسنس يا اشتياقي

عملكرد: حركت چشم به خارج. به اعصاب مغزي سوم، چهارم و ششم اعصاب حركتي چشم مي گويند.

7-عصب مغزي هفتم يا صورتي (يا عصب فاسيال)

عملكرد حركتي: حركات صورت شامل حالات چهره، بستن چشم و بستن دهان

عملكرد حسي: حس چشايي مواد شور، شيرين، ترش و تلخ در دو سوم جلويي زبان

8-عصب مغزي هشتم يا عصب تعادل شنوايي (يا عصب وستيبولوكوكلئار)

عملكرد: شنوايي و تعادل. عمل شنوايي مربوط به شاخه حلزوني (كوكلئار) اين عصب و عمل تعادل مربوط به شاخه دهليزي (وستيبولر) اين عصب است.

9-عصب مغزي نهم يا عصب زباني حلقي (يا عصب گلوسوفارنژيال- گلوس= زبان، فارنكس حلق)

عملكرد حركتي: حركت حلق

عملكرد حسي: حس قسمت هاي عقبي پرده صماخ، مجراي گوش، حلق و نيز حس قسمت عقب زبان شامل حس چشايي (شوري، شيريني، تلخي، ترشي)

10-عصب دهم مغزي يا عصب واگ يا عصب منزوي

عملكرد حركتي: حركت كام، حلق و حنجره

عملكرد حسي: حس حلق و حنجره

11-عصب يازدهم مغزي يا عصب فرعي يا عصب اكسسوري

عملكرد: حركت عضله جناغي چنبري پستاني (عضله درازي كه به طور مايل در جلوي گردن قرار دارد.)و عضله ذوزنقه (عضله پهني كه بلافاصله زير پوست ناحيه پشت گردن و نيم فوقاني تنه قرار دارد).

12-عصب دوازدهم مغزي يا عصب زيرزباني يا عصب هايپوگلوس

عملكرد: حركت زبان

منابع:

1-معاينات باليني و روش گرفتن شرح حال- بابارا بيتز 2009- با نظارت دكتر منوچهر قاروني- مترجمان: دكتر محمد مهدي غيرتيان- دكتر مهيار معتقد- دكتر علي يزدي نژاد- انتشارات انديشه رفيع.

2-آناتومي عمومي- مؤلفان: دكتر محمد علي نراقي- دكتر پريچهر پاسخبخش- دكتر محمد تقي جغتايي- نشر اشراقيه.

3-معاينه فيزيكي مغز و اعصاب- دانشكده پزشكي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي.

تبلیغات در صفربیست

طرح بشارت

از من بپرس

چرا جغدها بدشگون خوانده می شوند؟

جغد در بسیاری از فرهنگ ها جنبه منفی دارد...

چیستان

من سه تا زندگی دارم. به قدری لطیفم که می توانم پوست را آرامش دهم. به قدری سبکم که آسمان را نوازش می کنم. به قدری سختم که سنگ ها را می شکافم.

پاسخ

قصه مصور

آزمایش عکس العمل

باکاس بیمار

برترین نقاشی های جهان (برای مشاهده تصویر بزرگ تر روی تصویر بالا کلیک کنید)

این صفحه را در گوگل محبوب کنید