روی چیست؟

غذاهای اصلی حاوی رویروی یکی از مواد معدنی کمیاب و مهم است که انسان ها برای حفظ سلامتیشان به آن نیاز دارند. این عنصر پس از آهن بیشترین غلظت را در بدن دارد.

روی در سلول های تمام بدن یافت می شود. این عنصر برای درست کار کردن سیستم دفاعی بدن (سیستم ایمنی) لازم است. روی در تقسیم سلولی، رشد سلولی، بهبود زخم ها و تجزیه کربوهیدرات ها نقش دارد.

روی همچنین برای حواس بویایی و چشایی مورد نیاز است. در طول دوران بارداری، مراحل اولیه رشد و دوران کودکی، بدن برای رشد و پرورش مناسب و به موقع به روی نیاز دارد.

منابع غذایی دارای روی

غذاهای با پروتئین زیاد حاوی مقادیر زیادی روی هستند. بهترین منبع روی غذاهای دریایی و گوشت است. منتها گوشت گاو و گوسفند در مقایسه با ماهی روی بیشتری دارند. غلات و حبوبات هم مقدار زیادی روی دارند ولی در عین حال اسید سیتریک موجود در آنها در جذب روی اختلال ایجاد می کند.

دیگر منابع خوب روی آجیل، غلات سبوس دار، حبوبات و مخمرند. میوه ها و سبزیجات منابع خوب روی نیستند، چرا که روی پروتئین های گیاهی مانند روی پروتئین های حیوانی برای استفاده کنندگان در دسترس نیستند.

به این ترتیب روي موجود در مواد غذايي حيواني، از روي موجود در مواد گياهي كه حاوي فيبروفيتات هستند، بهتر جذب مي شود. بنابراین رژیم غذایی با پروتئینن کم و رژیم های گیاهخواری به کم کردن روی بدن می انجامند.

روی در بسیاری از مولتی ویتامین ها و مواد معدنی وجود دارد. این مکمل ها ممکن است حاوی گلوکونات روی، سولفات روی یا استات روی باشند.

برخی از عواقب و علایم کمبود روی عبارتند از:

-نقص دستگاه ایمنی

-عفونت های مکرر

-از دست دادن مو

-بروز مشکل و تغییر در حس چشایی (تغيير درك طعم شوري، شيريني، تلخي)

-بروز مشکل در حس بویایی

-زخم های پوستی

-کندی رشد

-مشکلات دید در تاریکی

-زخم هایی که مدت طولانی طول می کشد تا درمان شوند

-كاهش اشتها و شبكوري (به دليل رابطه روي با متابوليسم ويتامين A)

كمبود روي براي اولين بار در دهه 1960 در ايران و مصر ديده شد. پسران جواني كه نيمي از كالري رژيم آنها از نان هاي سبوس دار تخمير نشده به دست مي آمد، رشد نمي كردند و بلوغ جنسي نداشتند.

این که فرد به چه مقدار از هر ویتامینی نیاز دارد به سن و جنس او بستگی دارد. عوامل دیگر از جمله بارداری و بیماری نیز مهمند. زنان باردار و یا شیرده باید مقادیر بالاتری روی دریافت کنند.

مکمل روی در مقادیر زیاد ممکن است باعث اسهال، درد شکمی و استفراغ شود که معمولاً در 3 - 10 ساعت بعد از بلع مکمل ایجاد می شود. این علایم بعد از قطع مکمل ها در یک دوره کوتاه زمانی از بین می روند. به این ترتیب دريافت طولاني مدت مكمل (حاوي مقادير كم روي) به مقدار بيشتر از 15 ميلي گرم در روز به وسيله بزرگسالان توصيه نمي شود. آثار مصرف طولاني مدت مكمل روي شامل كمبود مس، كم خوني، نقص ايمني و كاهش HDL (نوعی لیپید پرچگال) است. مسموميت حاد با روي (مصرف بيش از دو گرم) منجر به تحريك معده و استفراغ مي شود. مسموميت با روي ممكن است پس از مصرف غذاها و نوشيدني هاي اسيدي كه در ظرف گالوانيزه نگهداري شده اند هم اتفاق بيفتد.

افرادی که از اسپری های بینی و ژل حاوی روی استفاده می کنند هم ممکن است با عوارض جانبی مانند از دست دادن حس بویایی روبرو شوند.

منابع:

http://averaorg.adam.com/content.aspx?productId=117&pid=1&gid=002416

دانشگاه علمي كاربردي، استاد: دكتر علي كشاورز، با همكاري آزاده نجارزاده، استاد و مدير گروه تغذيه و بيوشيمي دانشگاه علوم پزشكي تهران، كارشناس ارشد رشته علوم بهداشتي در تغذيه.

درسنامه جامع علوم پایه پزشکی حیان

این صفحه را در گوگل محبوب کنید