علم را با لذت بیاموزید-بدن انسان

دستگاه درون ريز (اندوكرین) چيست؟

دکتر مونا زارع

دستگاه مترشحه داخلي يا سامانه درون ريز (سيستم اندوكرين) شامل غدد يا بافت هايي است كه ترشحات تحريك كننده غدد يا بافت هاي ديگر را به درون خون تراوش مي كنند. سيستم اندوكرين مواد خاصي به نام هورمون ترشح مي كند. هورمون يك كلمه يوناني است و به معني «من برمي انگيزم» است.

دستگاه درون ريز نقش اساسي در كاركرد طبيعي دستگاه هاي ديگر و تنظيم فعاليت آنها دارد و هرگونه كم كاري يا پركاري هريك از اجزاي اين سيستم موجب اختلال يا بيماري اعضاي ديگر مي شود.

به طوركلي هماهنگي و يكپارچگي فعاليت بافت هاي مختلف تحت كنترل دستگاه عصبي و پيام هاي شيميايي به نام هورمون ها است كه به وسيله سلول هاي دستگاه درون ريز ساخته و آزاد مي شوند.

هدف هورمون ها ممكن است سلول، بافت،‌ اندام و يا كل موجود زنده باشد. هورمون ها داراي گيرنده هاي اختصاصي در سلول هاي هدف هستند. مزيت گيرنده ها در اين است كه به غلظت هاي بسيار اندك هورمون پاسخ مي دهند. هورمون ها در كاركردهاي مختلف بدن از قبيل توليد مثل، تكثير، رشد، متابوليسم، تنفس و به طوركلي در حفظ ثبات بدن نقش دارند.

دستگاه درون ریز

دستگاه اندوكرين (درون ريز) از چندين غده پراكنده در سرتاسر بدن تشكيل شده است. اين غدد از يك نوع سلول يا تركيبي از سلول ها به وجود آمده اند.

برخلاف غدد برون ريز (اگزوكرين) كه ترشحات خود را به وسيله مجرا خارج مي كنند (مانند غدد عرق)، غدد درون ريز محصولات اختصاصي خود يعني هورمون ها را وارد بافت پرعرق مي كند و هورمون ها به وسيله عروق خوني به قسمت هاي مختلف بدن حمل مي شوند.

غدد اختصاصي اندوكرين (درون ريز) عبارتند از:

هيپوفيز- تيروئيد- پاراتيروئيد- فوق كليه (آدرنال)- اپي فيز- جزاير لانگرهانس پانكراس- تخمدان- بيضه- جفت و سلول هاي انترواندوكرين DNES (سلول هاي انترواندوكرين به عنوان غده تك سلولي در ديواره دستگاه هايي از قبيل گوارش، تنفس و مخاط هاي ديگر وجود دارد).

این صفحه را در گوگل محبوب کنید