آناتومی معده

Submit to FacebookSubmit to Google BookmarksSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn

دکتر مونا زارع

معده يك كيسه عضلاني است و از قسمت هاي حجيم لوله گوارش و بخش گشاد شده آن است. لوله گوارش لوله اي توخالي با قطري متغير است كه ويژگي هاي ساختماني مشترکي در سراسر لوله دارد و در قسمت هاي مختلف اين لوله ساختمان آن بر حسب كاركرد آن كمي متغير است. به طوركلي از نظر ساختمانی لوله گوارش از چهار لايه تشكيل شده است كه از داخل به خارج عبارتند از: مخاط، زير مخاط، لايه عضلاني، سروز.

 

محل قرارگیری معده

 

معده از يك طرف با مري و از طرف ديگر با دوازدهه (قسمت ابتدايي روده باريك) ارتباط دارد. معده در جنين در انتهاي هفته چهارم بارداري شروع به تشكيل شدن مي كند.

معده محلي براي ذخيره مواد غذايي، هضم و جذب جزيي آن است.

معده به طور مايل در قسمت بالا و چپ حفره شكمي قرار گرفته است. سطح قدامي فوقاني معده به جلو و بالا متمايل است و سطح خلفي تحتاني معده به عقب و پايين متمايل است. شكل معده به پر يا خالي بودن آن و وضعيت احشايي بستگي دارد كه آن را احاطه كرده اند. وقتي معده خالي است عمودي قرار گرفته و شبيه به حرف j است و در اشخاص چاق عرضي قرار مي گيرد. شكل معده را مي توان پس از بلع نمك باريم از طريق راديوگرافي مورد بررسي قرار داد.

معده اندامي است كه قابليت اتساع (گشاد شدن) زيادي دارد. طول آن در حدود 22.5 سانتي متر و ظرفيت آن در ابتداي تولد 30 ميلي لیتر، در ابتداي بلوغ يك ليتر و در سنين بالاتر از بلوغ 1.5 تا دو ليتر است.

 

ساختمان معده

 

معده دو مجرا دارد كه عبارتند از:

1-مجرای كارديا كه به انتهاي تحتاني مري متصل است. قطر این سوراخ به وسيله يك دريچه تنظيم مي شود. اين دريچه يک طرفه بوده و در حالات عادي اجازه برگشت مواد غذايي را از معده به مري نمي دهد. مجرای كارديا در مجاورت مهره يازدهم سينه اي قرار دارد.

2-مجرای پيلوريك كه به داخل دوازدهه باز مي شود.

قسمت هاي مختلف معده

1-فوندوس معده: بالاترين قسمت معده است كه گنبدي شكل و محدب است. معمولاً داخل فوندوس معده گاز جمع مي شود و در راديوگرافي معده وجود گاز در اين قسمت به وضوح ديده مي شود.

2-تنه معده: اين قسمت از معده مي تواند افزايش حجم دهد.

3-غار معده يا آنتروپيلوريك: غار معده در فاصله بين تنه معده و مجراي پيلوريك قرار دارد. اين قسمت داراي غده هايي است كه غني از سلول هاي ترشح كننده موكوس است.

4-مجراي پيلوريك: اين مجرا حدود 2.5 سانتي متر طول دارد و به روده باريك ختم مي شود. اين مجرا در انتها لوله اي و باريك مي شود و با اتصال به دريچه پيلوريك پايان مي يابد. دريچه پيلوريك بين معده و دوازدهه قرار دارد.

عروق خونی معدهمعده از نظر عروق خونی بسيار غني است و از شريان هاي مختلف تغذيه مي شود. عروق و اعصاب معده در ضخامت صفاقي كه سطح خلفي معده را پوشانده است، منشعب مي شوند.

عناصري كه با سطح خلفي معده مجاورت دارند، بستر معده را ايجاد مي كنند. اين عناصر به وسيله حفره صفاقي كوچك (پورسا امنتاليس) مجاور معده قرار مي گيرند.

عناصري كه بستر معده را مي سازند عبارتند از:

1-ديافراگم

2-غدد فوق كليوي چپ

3-كليه چپ

4-شريان طحالي

5-لوزالمعده

6-مزوكولون عرضي (يك چین صفاقي وسيع و پهن است كه كولون عرضي (درازترين قسمت روده بزرگ) را به خلف شكم متصل مي كند.

7-جسم كوليك چپ (قسمتي از روده بزرگ در پشت معده)

اعصاب سمپاتيك و پاراسمپاتيك به معده عصب مي دهند. اعصاب پاراسمپاتيك در معده نقش حركتي و ترشحي دارند و تحريك آنها موجب افزايش حركت و افزايش ترشحات معده مي شود. همچنين موجب مي شوند كه دريچه ها به حالت استراحت در بيايند. اعصاب سمپاتيك معده سه نقش عمده دارند:

1-تنگ كننده عروق

2-نقش حركتي و فعال كننده براي دريچه (اسفنگتر) پيلور، تحريك اين اعصاب موجب بسته شدن دريچه مي شود. ولي تحريك آنها موجب شل شدن عضلات مي شود.

3-اعصاب سمپاتيك راه عصبي براي انتقال حس درد هستند.

معده چه كارهايي انجام مي دهد؟

معده مانند روده كوچك يك اندام مختلط درون ريز و برون ريز است كه غذا را هضم و هورمون هايي را ترشح مي كند. معده بخش گشاد شده اي از لوله گوارش است كه وظايف اصلي آن عبارتند از:

ادامه هضم كربوهيدرات ها (كه در دهان شروع شده است)، افزودن مايع اسيدي به غذاي هضم شده و تبديل آن به وسیله فعاليت عضلاني خود به يك ماده چسبناك به نام كيموس و پيشبرد هضم اوليه پروتئين ها توسط آنزيمي به نام "پپسين". معده همچنين آنزيمي به نام ليپاز معدي توليد مي كند كه به كمك ليپاز زباني تري گليسيريدها را هضم مي كند.

مخاط و زير مخاط معده در حال استراحت به صورت تاخوردگي هاي طولي که چين نام دارند هستند. در هنگام پرشدن معده به وسيله غذا اين چين ها باز و مسطح مي شوند.

منبع: درسنامه گوارش- فصول آناتومي و بافت شناسي و جنين شناسي دانشكده علوم پزشكي دانشگاه شهيد بهشتي- دكتر محسن نوروزيان، دكتر داود ساعدي، دكتر فرهاد گرجي.

منبع عکس: http://biomarkers.bii.a-star.edu.sg/background/gastricCancer.php

Submit to FacebookSubmit to Google BookmarksSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn